Zgodnie z konstytucją z 2 kwietnia
1997 symbole narodowe Rzeczypospolitej Polskiej to:
- Godło Rzeczypospolitej Polskiej - wizerunek orła białego w koronie w czerwonym polu
-
Barwy Rzeczypospolitej Polskiej - kolory biały i czerwony
-
Hymn Rzeczypospolitej Polskiej - Mazurek Dąbrowskiego
Polska nie ma oficjalnej dewizy. Zamiast niej na wielu sztandarach i odznaczeniach, zarówno wojskowych jak i innych organizacji, widnieją słowa "Bóg, Honor, Ojczyzna", "Honor i Ojczyzna", "Żywią y bronią" lub "Za wolność waszą i naszą". Podobną rolę pełnią też czasem pierwsze słowa hymnu: "Jeszcze Polska nie zginęła", czy też "Roty": "Nie rzucim ziemi skąd nasz ród".
Godło Polski jest określone w art. 28. ust. 1 Konstytucji z 1997 roku: "Godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła białego w koronie w czerwonym polu." Jego aktualny, ustawowy wygląd to: biały, jednogłowy orzeł w złotej koronie, ze złotymi szponami i dziobem, zwrócony w prawo (czyli na zachód) na czerwonym tle. Obecnie umieszczany jest na tarczy o kształcie nowożytnym francuskim. Z takiego zapisu prawnego wynika, że godłem polskim jest wyżej opisany herb.
HISTORIA GODŁA POLSKI
Orzeł w koronie widnieje już na denarach Bolesława Chrobrego - to jego najwcześniejszy zachowany wizerunek. Jest to najprawdopodobniej orzeł bielik (charakterystyczne kropki odzwierciedlają białe lotki widoczne w naturze na jego złożonych skrzydłach). Stylizowany wygląd ptaka przedstawionego na monecie powodował spory między uczonymi, mającymi trudności z ustaleniem, czy jest to rzeczywiście orzeł, czy może kogut, gołąb lub paw.
Orzeł występował na monetach i pieczęciach książąt piastowskich, tarczach i chorągwiach od dwunastego wieku. Jako oficjalne godło całego państwa polskiego zaczął być używany od roku 1295 przez Przemysła II, nawiązującego do tradycji piastowskiej sprzed rozbicia dzielnicowego.
Forma graficzna orła zmieniała się przez wieki. Dzisiejsza jego forma to przyjęty w 1927 roku projekt profesora Zygmunta Kamińskiego, wzorowana na orle z epoki Stefana Batorego. Trzeba zauważyć, że projekt ten jest w zasadzie bardziej przystosowany do pieczęci lub tarczy okrągłej niż do prostokątnej (heraldycznej).
Zmieniała się także cała tarcza - w Rzeczpospolitej Obojga Narodów tarcza stała się czwórdzielna, z naprzemiennymi wizerunkami polskiego Orła i litewskiej Pogoni. Jednocześnie królowie używali też własnych herbów, czasem umieszczając je w godle państwowym (np. Snopek Wazy jako tarcza sercowa).
Podczas rozbiorów wiele utworzonych przez zaborców guberni, prowincji i województw polskich otrzymało nowe herby - nadal przewijał się na nich biały orzeł, bez korony albo z koroną, albo z głową odwróconą na lewą część czoła; gdzieniegdzie występowała też Pogoń mimo wygasłej Unii. Najczęściej były to herby złożone z godłem zaborcy (np. Wielkie Księstwo Poznańskie miało herb z czarnym, pokrzyżackim orłem tak jak inne prowincje pruskie, ale z tarczą sercową czerwoną, na której widniał polski orzeł w koronie).
Po powstaniu listopadowym carowie, tytułujący się również królami Polski, przejęli polski order Białego Orła z niebieską wstęgą, który odtąd cieszył się w Rosji uznaniem.
Na godle z okresu powstania styczniowego widnieje, oprócz orła i Pogoni, Archanioł - symbol Ukrainy.
Podczas rozbiorów ludność polska skrzętnie zbierała przedrozbiorowe grosze i inne polskie monety z godłem Rzeczypospolitej (Orzeł Biały oraz Pogoń na czterech polach tarczy heraldycznej). Oczywiście nie mogło zabraknąć orła na sztandarach i emblematach powstańczych, często nadal z Pogonią litewską.
W 1916 Austria i Niemcy przystały na odnowienie Królestwa Polskiego. W 1917 wyemitowano pierwsze banknoty polskie z orłem w koronie na tarczy niepodzielnej. Po odzyskaniu niepodległości Orzeł Biały został uprawomocniony jako godło państwowe uchwałą sejmową w roku 1919. Przypominał orła Stanisława Poniatowskiego i był używany do roku 1927.
BARWY
Flaga Polski – prostokątna, podzielona na dwa pasy o układzie poziomym: biały na górze, czerwony na dole. Barwy państwowe Polski (biel i czerwień) pochodzą z godła państwowego – białego orła w koronie na czerwonym polu. Są to barwy ustanowione w polskiej konstytucji.
Flagę uchwalił sejm odrodzonej Polski w dniu 1 sierpnia 1919 roku. W ustawie podano: „Za barwy Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się kolor biały i czerwony w podłużnych pasach równoległych, z których górny – biały, dolny zaś – czerwony.”
Od 1955 roku dwa rodzaje flag są w Polsce nazywane „flagą państwową”. Oprócz opisanej powyżej flagi biało-czerwonej istnieje jeszcze flaga z godłem Polski na białym pasie nazywana „flagą państwową z godłem”.
Flagę tę także ustanowiono w 1919 roku i początkowo przeznaczono dla polskiego poselstwa i konsulatów oraz statków handlowych. W latach 1928–1938 była tylko banderą handlową. Wynikało to z faktu, że flaga biało-czerwona była i jest do dziś powszechnie uznawana za oznaczenie statków pilotujących, zatem aby odróżnić od niej polską banderę, dodano godło. Od 1938 ponownie używają jej polskie instytucje państwowe za granicą. Dekret z 7 grudnia 1955 potwierdził ten zakres używania flagi, rozszerzając go na lotniska cywilne, porty lotnicze oraz polskie samoloty komunikacyjne za granicą. Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 rozszerzyła zakres używania flagi także na kapitanaty i bosmanaty portów. Rysunek orła w czerwonym tle na białym pasie flagi zmieniał się wraz z urzędową zmianą godła państwowego.
Aktualnie flagę państwową z godłem Rzeczypospolitej Polskiej podnoszą (art. 8 ustawy):
- przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne oraz inne oficjalne przedstawicielstwa i misje za granicą na budynkach lub przed budynkami ich siedzib urzędowych, a także kierownicy tych przedstawicielstw, urzędów i misji na swych rezydencjach i środkach komunikacji - w wypadkach przewidzianych w prawie i zwyczajach międzynarodowych,
-
cywilne lotniska i lądowiska,
-
cywilne samoloty komunikacyjne podczas lotów za granicą,
-
kapitanaty (bosmanaty) portów - na budynkach lub przed budynkami stanowiącymi ich siedziby urzędowe.
Od roku 2004, dzień 2 maja jest dniem Flagi Rzeczypospolitej Polskiej.
HYMN POLSKI
Mazurek Dąbrowskiego - polska pieśń patriotyczna, od 1927 oficjalny hymn państwowy Rzeczypospolitej Polskiej.
Polski Hymn Narodowy jest to „Pieśń legionów polskich we Włoszech”, zw. z czasem „Mazurek Dąbrowskiego”, która została napisana przez Józefa Wybickiego w Reggio (Włochy) między 16 a 19 lipca 1797 r. dla uświetnienia uroczystości pożegnania odchodzących z miasta legionistów. Została również w tym czasie po raz pierwszy odśpiewana (prawdopodobnie przez autora) na przyjętą melodie ludową (autorstwo muzyki długo mylnie przypisywano Michałowi Kleofasowi Ogińskiemu). Marsz był dostosowany do melodii ludowego mazura podlaskiego, gdzie przyjął się natychmiast dzięki trafnemu połączeniu pierwiastków profetycznych z elementami pobudki żołnierskiej
Tekst ogłoszono po raz pierwszy w Mantui w lutym 1799 r. w gazetce: „Dekada Legionowa”. Tekst pierwotny nie doczekał się współcześnie druku; oba autografy - z archiwów Wybickiego i legionowego - zaginęły podczas II Wojny Światowej. Tekst znany z autografu Wybickiego różni się od obecnie przyjętego („Jeszcze Polska nie zginęła”) drobnymi zmianami i dodatkowymi zwrotkami: czwarta - o „Niemcu, Moskalu”, i ostatnia, szósta - o „Kościuszce”, a także odwrotną kolejnością zwrotek drugiej i trzeciej oraz stylistyczne wygładzenie tekstu Pieśni legionów polskich, które charakteryzuje zastąpienie rymu nie umarła: wydarła przez nie zginęła: wzięła.
Swoją karierę od okolicznościowej piosenki żołnierskiej do hymnu narodowego - zawdzięcza „Mazurek Dąbrowskiego” przede wszystkim zawartej w celnej formule wstępnego dwuwiersza myśli o trwaniu narodu mimo utraty bytu państwowego. Myśl ta stała się fundamentem świadomości narodowej czasu niewoli. Pieśń Legionów szybko przeniknęła do kraju, gdzie „stała za istne wici do mieszkańców zaborów wszystkich”. Jej popularność wzrosła po wkroczeniu armii napoleońskiej; a w 1806 r. ukazał się w Warszawie pierwodruk. Za czasów Księstwa Warszawskiego melodia „Mazurka Dąbrowskiego” była często utrwalana na walcach modnych, wówczas pozytywek. Kolejny okres popularności „Mazurka Dąbrowskiego” to Powstanie Listopadowe. Pieśń została zakazana w zaborze rosyjskim i pruskim. Mazurek współzawodniczył z kilkoma innymi pieśniami pretendującymi do miana hymnu narodowego: „Boże, coś Polskę...” Antoniego Felińskiego - w latach 1860-62, „Chorałem” (Z dymem pożarów...) Kornela Ujejskiego - od 1846 r. oraz z „Rota” nazywana wówczas Hymnem grunwaldzkim (Nie rzucim ziemi, skąd nasz rod...) Marii Konopnickiej napisana w 1910 r. oraz innymi utworami, które powstały pod wpływem wydarzeń dziejowych. Apogeum popularności pieśń ta osiągnęła przez jej przekłady na języki obce, m.in. francuski w 1829 r., niemiecki w 1830 r., angielski w 1833 r. i parafrazy obcojęzyczne. Zyskał przez to wielką popularność międzynarodową.
W pierwszych latach po odzyskaniu niepodległości żadna z pieśni patriotycznych nie została oficjalnie uznana za hymn państwowy. Po dojściu do władzy eks-legionistów, uważających się za spadkobierców idei i czynów żołnierzy gen. J.H. Dąbrowskiego, „Mazurek Dąbrowskiego” został zatwierdzony jako hymn państwowy w latach 1926-27. Po II Wojnie Światowej w 1948 r. „Mazurek Dąbrowskiego” uznano ponownie ale już urzędowo jako hymn państwowy. W 1978 r. otwarto w Bedominie pod Kościerzyną, w miejscu gdzie urodził się Józef Wybicki - Muzeum Hymnu Narodowego.
"Mazurek Dąbrowskiego" w formacie mp3
Obowiązujący tekst hymnu i jego zapis nutowy zawiera Ustawa Sejmowa z 31 stycznia 1980 r.
ZOBACZ :
WITRYNA INTERNETOWA: MUZEUM HYMNU NARODOWEGO
Oddział, Muzeum Hymnu Narodowego, tel / fax (+48 58) 687-71-83 / (+48 58) 687-74-24, Będomin, Gmina Nowa Karczma
OBECNA OFICJALNA TREŚĆ HYMNU POLSKI
1. Jeszcze Polska nie zginęła
Kiedy my żyjemy,
Co nam obca przemoc wzięła,
Szablą odbierzemy.
Ref: Marsz, marsz, Dąbrowski,
Z ziemi włoskiej do Polski
Za twoim przewodem,
Złączym się z narodem.
2. Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę,
"Mazurek Dąbrowskiego" w formacie mp3
Będziem Polakami,
Dał nam przykład Bonaparte,
Jak zwyciężać mamy.
Ref: Marsz, marsz...
3. Jak Czarniecki do Poznania,
Po szwedzkim zaborze,
Dla ojczyzny ratowania,
Wrócim się przez morze.
Ref: Marsz, marsz...
4. Mówi ojciec do swej Basi,
Cały zapłakany -
Słuchaj jeno, pono nasi
Biją w tarabany.
Ref: Marsz, marsz...
Tekst według pisowni rękopisu Wybickiego
Jeszcze Polska nieumarła,
kiedy my żyiemy.
Co nam obca moc wydarła,
szablą odbijemy.
Marsz, marsz, Dąbrowski
do Polski zziemi włoski
za Twoim przewodem
złączem się znarodem.
Jak Czarnecki do Poznania
wracał się przez morze
dla oyczyzny ratowania
po Szwedzkim rozbiorze.
Marsz, marsz, Dąbrowski...
Przeydziem Wisłę przeydziem Wartę
będziem Polakamy
dał nam przykład Bonaparte
iak zwyciężać mamy.
Marsz, marsz, Dąbrowski...
Niemiec, Moskal nieosiędzie,
gdy iąwszy pałasza,
hasłem wszystkich zgoda będzie
y oyczyzna nasza.
Marsz, marsz, Dąbrowski...
Już tam ociec do swey Basi
mówi zapłakany:
"słuchay jeno, pono nasi
biią w tarabany.
Marsz, marsz, Dąbrowski...
Na to wszystkich iedne głosy:
"Dosyć tey niewoli
mamy Racławickie Kosy,
Kosciuszkę, Bóg pozwoli.
